Βασικές Αρχές

Ιστορία

Με την εμφάνιση της συμφόρησης σε ορισμένες περιόδους της ημέρας σε κάποια μεγάλα αεροδρόμια στις αρχές της δεκαετίας του 1960, το εύρος του σκοπού της διαβούλευσης για τα προγράμματα των αεροπορικών εταιρειών διευρύνθηκε για να καλύψει τις προσαρμογές που απαιτούνται για τη μείωση των αναμενόμενων καθυστερήσεων σε αποδεκτό επίπεδο. Όταν οι σχεδιαζόμενες κατά τη διάρκεια ορισμένων περιόδων σε ένα αεροδρόμιο πτήσεις δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν χωρίς απαράδεκτες καθυστερήσεις, κάποιες απο αυτές έπρεπε να μετακινηθούν, συνήθως με κάποιο οικονομικό αντίκτυπο. Αυτό ήταν και το έναυσμα για τη Διεθνή Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών (ΙΑΤΑ) να δημιουργήσει Γραφεία Συντονισμού σε αυτούς τους αερολιμένες, συνήθως ενσωματωμένους στην οργάνωση του εθνικού αερομεταφορέα. Με την πάροδο των ετών, αναπτύχθηκε κοινή συναίνεση ως προς το ποιές πτήσεις θα πρέπει να μετακινούνται, προκειμένου να υπάρχει δικαιοσύνη σε όσες απο αυτές προγραμματίζεται να εκτελεστούν κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Οι προτεινόμενες διαδικασίες και προτεραιότητες για αυτές τις μετακινήσεις εμπεριέχονται στον Παγκόσμιο Οδηγό Συντονισμού της ΙΑΤΑ (WSG), ο οποίος εξεδόθη για πρώτη φορα το 1976.

Συντονισμός Αερολιμένων

Ο συντονισμός του αεροδρομίου είναι ένας τρόπος διαχείρισης της χωρητικότητας των αερολιμένων μέσω της εφαρμογής ενός συνόλου κανόνων που περιέχονται στον Παγκόσμιο Οδηγό Συντονισμού της ΙΑΤΑ (WSG). Ο συντονισμός συνεπάγεται την κατανομή υπο κανόνων ή περιορισμένης χωρητικότητας αερολιμένων σε αεροπορικές εταιρείες και άλλους φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών για τη διασφάλιση βιώσιμης λειτουργίας αεροδρομίων και αερομεταφορών. Ο συντονισμός είναι επίσης μια διαδικασία για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικής χρήσης της υποδομής των αερολιμένων. Πρωταρχικός στόχος του συντονισμού των αερολιμένων είναι η εξασφάλιση της αποδοτικότερης χρήσης της υποδομής των αερολιμένων, προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη για τον μεγαλύτερο αριθμό χρηστών του αερολιμένα. Για τους σκοπούς του συντονισμού των αερολιμένων, οι αερολιμένες κατηγοριοποιούνται από τις αρμόδιες αρχές σύμφωνα με τα ακόλουθα επίπεδα συμφόρησης:

1

Μή συντονισμένοι

Επίπεδο 1

Αερολιμένες όπου η χωρητικότητα της αερολιμενικής υποδομής είναι γενικά επαρκής για την ικανοποίηση των αναγκών των χρηστών του αερολιμένα ανά πάσα στιγμή.

2

Με ευκολίες προγραμματισμού

Επίπεδο 2

Αερολιμένες όπου υπάρχει πιθανότητα συμφόρησης σε ορισμένες περιόδους της ημέρας, της εβδομάδας ή της σεζόν, οι οποίες μπορούν να επιλυθούν με εθελοντική συνεργασία μεταξύ αεροπορικών εταιρειών. Για τη διευκόλυνση των προγραμματισμένων ενεργειών των αεροπορικών εταιρειών που χρησιμοποιούν ή σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν το αεροδρόμιο διορίζεται διαμεσολαβητής (facilitator).

3

Συντονισμένοι

Επίπεδο 3

Αεροδρόμια όπου οι φορείς παροχής δυνατοτήτων δεν έχουν αναπτύξει επαρκή υποδομή ή όταν οι κυβερνήσεις έχουν επιβάλει όρους που καθιστούν αδύνατη την ικανοποίηση της ζήτησης. Διορίζεται συντονιστής για τη διάθεση χρονοθυρίδων σε αεροπορικές εταιρείες και άλλους φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών που χρησιμοποιούν ή σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν τον αερολιμένα ως μέσο διαχείρισης της διαθέσιμης χωρητικότητας.

Αρχές συντονισμού

Η διαδικασία συντονισμού μεταξύ αεροπορικών εταιρειών και συντονιστών αερολιμένων περιγράφεται στον Παγκόσμιο Οδηγό Συντονισμού της ΙΑΤΑ (WSG), ο οποίος περιέχει ένα σύνολο διαδικασιών και χρονοδιαγραμμάτων, παρέχοντας καθοδήγηση για τη διαχείριση της κατανομής των πόρων σε συνωστισμένους αερολιμένες. Η επικοινωνία μεταξύ αεροπορικών εταιρειών και συντονιστών περιγράφεται στο IATA SSIM (Standard Schedules Information Manual), το οποίο θεμελιώθηκε στο πλαίσιο της Συνιστώμενης Πρακτικής 1761b της Συνδιάσκεψης Επιβατικών Υπηρεσιών IATA, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1972. Με αυτό, συμφωνούνται οι τυποποιημένες μορφές μηνυμάτων προκειμένου να ανταλλάσσονται πληροφορίες για  το συντονισμό των αεροδρομίων και να προγραμματίζονται ηλεκτρονικά οι πληροφορίες κίνησης μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών και των Συντονιστών η των Διαμεσολαβητών. Οι μορφές μηνυμάτων ενσωματώνονται σε ένα επαναληπτικό (διαδοχικό) σύνολο μηνυμάτων αίτησης και απαντήσεων και έχουν σχεδιαστεί για να παρέχουν όσο το δυνατόν περισσότερη σαφήνεια στους χρήστες των μηνυμάτων. Τα στοιχεία των ληφθέντων μηνυμάτων μπορούν να υποβληθούν σε επεξεργασία είτε με υπολογιστή είτε με χειροκίνητες μεθόδους. Οι κανόνες για τη χρήση και τη σύνθεση των μηνυμάτων, μαζί με λεπτομερείς προδιαγραφές και παραδείγματα, εξηγούνται στο κεφάλαιο 6 του SSIM.

Συντονιστής Αεροδρομίου

Είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο με διεξοδικές γνώσεις όσον αφορά το συντονισμό των δρομολογίων των αερομεταφορέων το οποίο, ύστερα από διαβούλευση με τους αερομεταφορείς που χρησιμοποιούν τον αερολιμένα αυτό συστηματικά, τις οργανώσεις που τους εκπροσωπούν και τις αρχές του αερολιμένα, ορίζεται ως υπεύθυνο για την κατανομή των  διαθέσιμων χρόνων χρήσης. Ο ίδιος συντονιστής μπορεί να οριστεί για περισσότερους από έναν αερολιμένα. 

Περιορισμοί Χωρητικότητας

Αριθμός διαθέσιμων θέσεων στάθμευσης στην πίστα, περιορισμοί στο μέγεθος των αεροσκαφών, στάθμευση μεγάλης διάρκειας

Ρυθμός εξυπηρέτησης επιβατών, check-in, άφιξη, μεταφορά και ταξινόμηση αποσκευών / υποδομή περιοχής, ασφάλεια / τελωνειακές και μεταναστευτικές εγκαταστάσεις, περιοχές εντός και εκτός Σένγκεν

Απαγόρευση η περιορισμοί νυχτερινών πτήσεων, περιορισμοί θορύβου, όρια θορύβου

Διατάξεις ασφαλείας, ειδική εξυπηρέτηση αεροσκαφών κ.λπ.

Ορισμός της χρονοθυρίδας (Slot)

Ο διαθέσιμος χρόνος χρήσης ή χρονοθυρίδα (slot) Είναι η άδεια που δίνεται από τον αρμόδιο συντονιστή για τη χρησιµοποίηση του πλήρους φάσµατος της αερολιµενικής υποδοµής ενός συντονισµένου αερολιµένα που χρειάζεται για την εκµετάλλευση µιας αεροπορικής υπηρεσίας σε συγκεκριµένο συντονισµένο αερολιµένα µια συγκεκριµένη ηµέρα και ώρα για προσγείωση ή απογείωση, σύµφωνα µε τους εκάστοτε ισχύοντες κανονισμούς. Eίναι υποχρεωτικός σε συντονισμένα αεροδρόμια για κάθε κίνηση (άφιξη και αναχώρηση) και ισχύει για συγκεκριμένη ώρα σε συγκεκριμένη ημέρα και για τη συγκεκριμένη περίοδο για την οποία ζητείται.
 
Οι εγκεκριμένοι διαθέσιμοι χρόνοι χρήσης υπολογίζονται βάσει του προγραμματισμένου χρόνου ακινητοποίησης του αεροσκάφους (blocks-on) στην άφιξη και του χρόνου εκκίνησης πέδησής του πρός αναχώρηση (blocks-off). Οι πραγματικοί χρόνοι άφιξης και αναχώρησης ενδέχεται να διαφέρουν λόγω λειτουργικών παραγόντων.

Προγραμματισμός της σεζόν

Βασικά βήματα και αρχές
  • Ιστορική Προτεραιότητα

    Ο πυρήνας της διαδικασίας κατανομής των διαθέσιμων χρόνων χρήσης είναι ο κανόνας του "ιστορικού δικαιώματος". Αυτός ο κανόνας ισχύει μόνο για ισοδύναμες και όχι διαδοχικές προγραμματικές περιόδους (π.χ. καλοκαιρινή περίοδος) και περιορίζεται στην αντίστοιχη περίοδο και ημέρες λειτουργίας. Ο κανόνας αυτός επιτρέπει σε μια αεροπορική εταιρεία να διεκδικήσει μια σειρά χρονοθυρίδων εντός των ίδιων παράμετρων συντονισμού κατά την επόμενη ισοδύναμη περίοδο προγραμματισμού, υπό την προϋπόθεση ότι:
    α) οι χρόνοι χρήσης που χορηγήθηκαν για τακτικές πτήσεις που αποτελούσαν σειρά slots,
    β) τουλάχιστον 80 % αυτών των χρόνων χρήσης χρησιμοποιήθηκαν από την αεροπορική εταιρεία οπως χορηγήθηκαν από τον συντονιστή και μπορεί να περιλαμβάνει τις παρατηρήσεις και τα αποτελέσματα της παρακολούθησης συμμόρφωσης με τους χορηγηθέντες χρόνος χρήσης (slot monitoring)  
    (πηγή: Παγκόσμιος οδηγός Συντονισμού Πτήσων της IATA)

  • Υποβολή για νέα περίοδο

    Περίπου έξι μήνες πριν από την έναρξη της αντίστοιχης σεζόν προγραμματισμού, οι αεροπορικές εταιρείες αποστέλλουν στους συντονιστές τις αιτήσεις έγκρισης χρόνων χρήσης για τους χρόνους άφιξης και αναχώρησης που απαιτούνται στους συγκεκριμένους αερολιμένες. Τα αιτήματα αποστέλλονται από την αεροπορική εταιρεία στον συντονιστή χρήσει καθορισμένης και τυποποιημένης μορφής μηνύματος, το οποίο καλείται SCR (Slot Clearance Request).

  • Αρχικός Συντονισμός

    Ο συντονιστής συγκεντρώνει αυτές τις πληροφορίες και προσδιορίζει τις περιόδους κατά τις οποίες οι αιτήσεις για διαθέσιμες θέσεις υπερβαίνουν τις δεδηλωμένες ικανότητες των αερολιμένων. Οι διαθέσιμοι χρόνοι χρήσης κατανέμονται σύμφωνα με τον Παγκόσμιο οδηγό Συντονισμού Πτήσων της IATA(WSG) και στην Ευρώπη  σύμφωνα με τις διατάξεις και τροποποιήσεις του κανονισμού ΕΟΚ95/93 του Συμβουλίου. Όλες οι αεροπορικές εταιρείες ενημερώνονται για τις χρονοθυρίδες που τους έχουν εκχωρηθεί τουλάχιστον 12 ημέρες πριν από την έναρξη του επόμενου Συνεδρίου Συντονισμού

  • Συνέδριο IATA

    Οργανωμένα από την IATA, Τα Συνέδρια Συντονισμού πραγματοποιούνται δύο φορές το χρόνο (Ιούνιο και Νοέμβριο) περίπου πέντε μήνες πριν από την έναρξη των αντίστοιχων περιόδων προγραμματισμού. Κατά τη διάρκεια αυτού του τριήμερου«συνεδρίου εργασίας» , τα προγράμματα των αεροπορικών εταιρειών προσαρμόζονται κυρίως μέσω διμερών συναντήσεων μεταξύ αεροπορικής εταιρείας και συντονιστή σχετικά με τις εναλλακτικές λύσεις που προσφέρονται ή μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών για την ανταλλαγή αποδεκτών διαθέσιμων χρόνων. Η αλλαγή προγράμματος σε έναν αερολιμένα θα επηρεάζει ένα ή περισσότερα άλλα αεροδρόμια. Επειδή συνήθως όλοι οι συντονιστές παρευρίσκονται στα Συνέδρια, αποτελεί το καλύτερο φόρουμ στο οποίο μπορούν να διεκπεραιωθούν γρήγορα και αποτελεσματικά όλες αυτές οι επαναληπτικές αλλαγές και οι αεροπορικές εταιρείες μετά το Συνέδριο έχουν σταθερά προγράμματα, τα οποία θεωρούν ως τον καλύτερο συμβιβασμό μεταξύ του ζητούμενου και του διαθέσιμου . Η όλη διαδικασία βασίζεται στη συναίνεση και στοχεύει στο να είναι ευέλικτη, δίκαιη και ανοιχτή.

  • Προθεσμία επιστροφής χρονοθυρίδων

    Οι αεροπορικές εταιρείες δεν πρέπει να κρατούν χρονοθυρίδες τις οποίες δεν σκοπεύουν να εκμεταλλευτούν, να μεταφέρουν ή να ανταλλάξουν, καθώς αυτό θα μπορούσε να εμποδίσει άλλες αεροπορικές εταιρείες απο το να τις αποκτήσουν. Εάν μια αεροπορική εταιρεία κρίνει ότι για οποιονδήποτε λόγο ενδέχεται να μην είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει μια χρονοθυρίδα ή σειρά αυτών, πρέπει να ενημερώσει τον συντονιστή και να επιστρέψει τυχόν διαθέσιμους χρόνους χρήσης που γνωρίζει ότι δεν θα χρησιμοποιήσει. Οι ανεπιθύμητες χρονοθυρίδες πρέπει να επιστραφούν το αργότερο στις 15 Ιανουαρίου για την επόμενη καλοκαιρινή περίοδο και το αργότερο στις 15 Αυγούστου για την επόμενη χειμερινή περίοδο.
    (πηγή: Παγκόσμιος οδηγός Συντονισμού Πτήσων της IATA)

  • Ιστορική ημερομηνία αναφοράς

    Η σειρά των διαθέσιμων χρόνων χρήσης που τηρεί μια αεροπορική εταιρεία στις 31 Ιανουαρίου για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού του καλοκαιριού ή στις 31 Αυγούστου για την επόμενη χειμερινή περίοδο προγραμματισμού χρησιμοποιείται ως βάση για τον προσδιορισμό της επιλεξιμότητας για ιστορική προτεραιότητα.
    Όλες οι ακυρώσεις που πραγματοποιούνται μετά την ημερομηνία αναφοράς ιστορικού θεωρούνται ως μη χρησιμοποίηση της σειράς διαθέσιμων χρόνων χρήσης για τον υπολογισμό χρήσης κατά 80%, εκτός εάν η μη χρησιμοποίηση δικαιολογείται για οποιονδήποτε από τους ακόλουθους λόγους:
    1 - Διακοπή των αεροπορικών υπηρεσιών της αεροπορικής εταιρείας λόγω απρόβλεπτων και αναπόφευκτων αίτιων εκτός του ελέγχου της αεροπορικής εταιρείας, π.χ. κλείσιμο αεροδρομίου ή εναέριου χώρου ή έντονες καιρικές συνθήκες · ή
    2 - Δράση που αποσκοπεί να επηρεάσει αυτές τις υπηρεσίες, οι οποίες εμποδίζουν την αεροπορική εταιρεία να διεξάγει εργασίες όπως έχει προγραμματιστεί, για παράδειγμα, βιομηχανική δράση ή απεργίες.
    (πηγή: Παγκόσμιος οδηγός Συντονισμού Πτήσων της IATA)